Početna stranica arrow Betoven na uvce arrow Najbolje od poezije

Najbolje od poezije

Vrednovanje: ONONONONON / 4
Loše Najbolje 
Autor Vesna Korać
13. 05. 2011.

KApija(Društvo književnika Vojvodine pre i posle festivala)

Međunarodni novosadski književni festival koji se održava već pet godina za redom, a u organizaciji Društva književnika Vojvodine prema ocenama učesnika i publike je izgradio sebe u jedan od najznačajnijih događaja visoke književne kulture u zemlji i ravnopravno stoji sa vodećim evropskim književnim festivalima. Naime, reč je o festivalu koji okuplja najveći broj stranih pisaca u regionu, pisaca koji spadaju u najnagrađivanije pisce u svojim književnostima.


Time je novosadska publika imala prilike da se susretne sa dobitnicima: Eliotove, Forvardove, Traklove, Bukerove, Malarmeove, Šilerove, Geteove i ostalih značajnih književnih nagrada. Kao središnji događaj festivala je dodela Međunarodne književne nagrade-Novi Sad koju je ovaj festival ustanovio i time doprineo promociji pravih književnih vrednosti, napustivši neproduktivnu formu kulturnog autizma kakvu su mahom praktikovale književne manifestacije u Srbiji.

Otvorivši velike mogućnosti u sferi visoke kulture ovaj festival je napustio i ceremonijalne neefikasne koncepte u prezentaciji sopstvene kulture i književnosti, emancipujući time kulturno prisustvo u svetu. Festival kao dugogodišnji projkat je pokazao svoju odgovornost i za književnost i za pisce, uvrstivši u svoj program sve značajnije strane i domaće autore, okupljajući svake godine od pedeset do sto učesnika, prevashodno pesnika, ali i proznih stvaraoca i teoretičara. Centralni deo književne svetkovine se održava na Trgu mladenaca; lokaciji više nego adekvatnoj za ovaj sadržaj, ali se na festivalu pored višednevnog čitanja poezije i proze na trgu, svake godine organizuje i simpozijum na savremene teme povodom položaja književnosti. Pored toga razgovara se o različitim nacionalnim literaturama dok se dve godine unazad održava i takmičenje u slem poeziji u za to tipičnoj klubskoj atmosferi.

Pored Međunarodne književne nagrade-Novi Sad, koju su do sad dobili Kristof Mekel (Nemačka), Žan Pjer Faj (Francuska), Ben Okri (Nigerija), Šon O’Brajan (Engleska) i Ljubomir Levčev (Bugarska), na festivalu se dodeljuje i Brankova nagrada u susednim Karlovcima, za najbolju prvu knjigu mladih autora. Tako se na Trgu mladenaca nekoliko dana zaredom mogu čuti pesnički glasovi na više desetina evropskih i vanevropskih jezika čime je Novi Sad postao mesto susreta različitih književnih kulutra, nudeći posetiocima najbolje iz književnosti na jednom mestu. Zanimljivo je pomenuti da su već nakon prvog festivala na kom je dodeljena međunarodna nagrada, postojeće književne manifestacije u gradu do tad folklorno donekle amaterski postavljene, promovisale sebe takođe u međunarodne, čime je Novi Sad došao u apsurdnu situaciju da nakon što u dugoj književnoj istoriji nije imao nijednu međunarodnu nagradu za književnost, najednom ima tri.

Međunarodni novosadski književni festival koji vrlo ambiciozno i odgovorno organizuje Društvo književnika Vojvodine time je prekinulo sa dotadašnjom tradicijom ritualnog, sporadičnog i prigodnog ugošćavanja stranih pisaca, čime je povod za manifestaciju dugotrajna i produktivna kulturna i književna saradnja. Potvrda za to su i povratne posete naših pisaca književnom festivalu u Budimpešti kao i gostovanja naših pisaca u Bugarskoj i Rusiji, dok je saradnja produbljena i na nivou književne periodike i prevoda o čemu govori predstavljanje naših pisaca u listu Saveza pisaca Bugarske, dok se sa rumunskim piscima radi na sličnim projektima. Pored toga časopis Cardinal Point koji izlazi u Njujorku je u posebnom broju predstavio festival i objavio prevode pesama učesnika dok će u Slovačkom književnom časopisu Romboid biti predstavljeno desetak naših pesnika što je dakako sve proizvod pravilnog pristupa organizatora festivala, sa svešću da književnost ne može da se prezentuje bez institucija i da se u nju mora ulagati, te da je festival upravo jedan od načina za takvo ulaganje bez oslanjanja na slučajnost ili sretne okolnosti.

Festival učesnicima i slušaocima jednako, iz godine u godinu pruža mogućnost razmene književnih ideja i uvida, posebnih iskustava pri susretu različitih jezika, kultura kao i književnih ukusa koja su višestruki i nužni. Druge, slične manifestacije u zemlji, počev od Oktobarskog međunarodnog salona pisaca u Beogradu; koji je češće služio promociji domaćina nego li gostiju, pa sve do novijih festivala poput Proza festa u Kikindi nemaju takav reprezentativan program, čime se novosadski književni festival slobodno može smatrati najboljim književnim festivalom u zemlji, pogotovo ukoliko se uzmu u obzir oskudna sredstva s kojima festival raspolaže. Entuzijazam s kojim pisac, idejni tvorac festivala i doskorašnji predsednik Društva književnika Vojvodine, Jovan Zivlak pristupa blagovremenom pripremanju festivalskog programa, u koordinaciji sa organizacionim i programskim odborom festivala, uz niz ograničavajućih faktora tipičnih za naš milje, zadivljuje svakog ko se ikad upustio u organizovanje bilo kakvog književnog skupa. Da festival s obzirom na svoj smisao i vrednosti treba da ima povlašćeno mesto u budžetu pokrajinskih, republičkih i gradskih vlasti kako bi se u budućnosti stabilizovao, govori i podatak da je u planu potpisivanje protokola sa Pokrajinom, čime će se garantovati njegovo finansiranje na četiri godine i potvrditi nužnost postojanja ove književne manifestacije po svemu autentične.

Od kolikog je značaja i u interesu publike da pisci govore o književnosti, čime njihovi stavovi o književnosti postaju jasniji nesumnjivo govori interesovanje za književne razgovore koji se u popodnevnim satima svakodnevno održavaju u okviru festivala, kako u neformalnim prostorima poput kafea tako i ambijentu naučnog, simpozijumskog miljea i bibliotekama. Što zbog specifičnog ambijenta; gradskog trga koji u velikoj meri doprinosi festivalskoj atmosferi, što zbog otvorenog pristupa autora i posetilaca željnih književnih zadovoljstava koja su im u dugom nizu ratnih i posleratnih godina uskraćivala ne samo mogućnost da takvo šta dožive u nekoj od evropskih prestonica već i u svom gradu, tek broj ljudi koji se okuplja oko festivala iz godine u godinu raste, čime dobija dimenziju tradicionalnog postojanja. Skoro da je nakon pet godina koliko se festival održava, krajem svakog avgusta i početkom septembra, sada za književne i van književne aktere, nezamislivo njegovo nepostojanje, a sasvim čudna pomisao da takvo šta već nije postojalo u Novom Sadu. Gradu koji narasta i širi se, čime se šire i njegove potrebe za različitim književnim sadržajima i dešavanjima, sa modernom koncepcijom koja nam bar na kratko približava i čini dostupnim standarde onih zemalja i kultura koje imaju dugu tradiciju ulaganja u ovakve projekte.

Da su takvi efekti nužni našoj kulturi, da su potrebni našem samopoštovanju govori i veliki odziv kako domaćih tako i stranih pisaca i njihovo interesovanje za druženje i upoznavanje sa kulturnim specifičnostima zemalja iz kojih dolaze. Tako su sem poetskih imena, već pomenutih nosioca Međunarodne nagrade za književnost-Novi Sad, festival posetili Jen Portante (Luxembourg), Adrian Popescu (Romania), Irina Mashinska (Russia), John Hartley Williams i Matt Thorne (Engleska) Matthew Sweenwy (Irska), Christian Teissel i Mihael Špajer(Austrija) Tarek Eltayeb (Sudan), Andrej Kurkov (Ukrajina), Peter Zilahy (mađarska), Mohammed Umar (Nigeria), Stephen Rodefer (USA), Vincent Berenguer (Španija), Annemette Kure Andersen (Denmark) i mnogi dugi.

Od tema koje je su na simpozijumu okupile velik broj književnih teoretičara svakako se izdvajaju one koje aktuelizuju žarišna pitanja književnosti poput: Savremena poezija-izazovi vremena, Književnost i identiteti: globalno-lokalno, Savremeni novosadski roman-Novi Sad kao narativni prostor te Tržište i iluzije književnosti. U Zlatnoj gredi, časopisu Društva književnika Vojvodine koji kontinuirano izlazi već deset godina, objavljeni su tekstovi svih učesnika simpozijuma, tako da je u pisanoj formi ostao zabeležen trag kako o simpozijumu tako i o ostalim dešavanjima u okviru festivala. Paralelno su objavljivani tekstovi u orginalu na jezicima pisaca i prevodi, dok je za sad u ograničavajućim finansiskim oklonostima omogućeno posetiocima na Trgu mladenaca da nakon čitanja pesama stranih autora čuju odma i prevod, ali još uvek ne postoji mogućnost da se po uzoru na bolje tehnički opremljene književne festivale u svetu, posetiocima omogući direktno čitanje prevoda sa video bima, što festival planira da uradi u dogledno vreme. Jedno od ograničenja da i simpozijumim preraste u međunarodni; što je takođe namera organizatora već za naredni festival, je simultano prevođenje čime će biti omogućeno prisustvo stranih književnih teoretičara. Sve ovo nesumnjivo govori o velikim ambicijama festivala, ali i visokom standardu koji on nameće organizatorima ostalih književnih manifestacija u Vojvodini pa i celoj Srbiji, što bi i kulturne vlasti koje odlučuju o raspodeli budžetskih sredstava uslovilo na bolja zapažanja realnih dometa pojedinih književnih događaja, a umetnička udruženja koja se svojim projektima nalaze u dramatičnoj borbi za opstanak na izvesno uozbiljenje.

Povodeći se isključivo i samo za književnom logikom, bez politikantskih mešetarenja, humanitarnih sažaljivosti po uzoru na nagrade za pisce trećeg sveta, festival ima velike šanse da promovišući najbolje predstavnike strene književnosti kod nas, ujedno osnaži i pozicije naših pisaca u svetu, pokazujući ozbiljnošću samog pristupa da mi jesmo taj svet te da nam jednako pripada pozicija pisca rezidenta. Stipendiranog pisca, gradskih fondova namenski stvaranih za umetnike, socijlna funkcija gradova u odnosu na stvaraoce, demokratičnost u odnosima politike i udruženja, te poštovanje umetnika uopšte. Festival nameće i neophodnost preispitivanja gradskih čelnika koji odlučuju o raspodeli sredstava, gde se za pojedina muzička, pozorišna i ulična dešavanja na godišnjem nivou izdvaja mnogo veći novčani iznos, dok mi kao saučesnici ovih okupljanja ostajemo uskraćeni za istinski kulturni ugođaj. Novi Sad kao veliki dužnik umetnicima u njemu, se Međunarodnim novosadskim književnim festivalom u velikoj meri odužio, svojim književnicima i sugrađanima, priređujući im svake godine sve bolji i sadržajniji program, okupljajući ih oko najelitnije kategorije književnosti-poezije.

Upravo poezijom u Novi Sad, iz bezmalo svih najsnažnijih književnih zajednica u svetu, posetiocima festivala prezentovana su najindividualnija sagledavanja sveta i njegovih prilika, prekoračujući okvire palanačke svedenosti, pružajući nam mogućnost da kroz drugačije i drugo preispitamo donekle i svoje stavove i umeća, da govoreći i slušajući poeziju, ne zatičući stvarnost nego je gradeći, rečima ustanovimo stvarnost, neiscrpnim pogonom, poezijom.

< Prethodna Sledeća >

Prijava





Nemate nalog? Napravite nalog

Sindikacija

Sindikacija
RSS 0.91
RSS 1.0
RSS 2.0
Posetioci: 3471791
ETNA